Grzegorz Grabowski

Nowy Polski Ład – podatki i nieruchomości

15 maja 2021 roku polski rząd przedstawił założenia tzw. Polskiego Ładu (dawniej zwanego Nowym Ładem), czyli swojego programu „gospodarczego” na czasy po pandemii. 26 lipca 2021 roku pojawiła się wersja 1.0 projektu ustawy wprowadzającej zmiany podatkowe mające być realizacją tego programu. 8 września 2021 do Sejmu trafiła wersja 2.0 projektu ustawy.

W tym artykule przeczytasz o podstawowych założeniach Polskiego Ładu związanych z podatkami oraz z rynkiem nieruchomości. Artykuł został zaktualizowany 12.09.2021 i uwzględnia wersję 2.0 projektu ustawy.

Artykuł będzie dalej aktualizowany i co jakiś czas będziemy wysyłać update (chcesz być na bieżąco – zapisz się na newsletter).

Jeszcze wiele może się zmienić

Od projektu ustawy w Sejmie do końcowych zapisów w podpisanych ustawach jest (chyba) jeszcze daleka droga i wiele może się zmienić.

W mojej opinii podejmowanie jakichkolwiek znaczących kroków na podstawie dostępnych obecnie informacji jest przedwczesne. Warto jednak, jeśli zamierzaliśmy w najbliższym czasie poczynić jakieś istotne kroki formalno-podatkowe, zastanowić się nad ich wstrzymaniem do momentu, gdy będziemy znać ostateczny kształt przepisów.

Niemniej, warto już teraz zastanowić się, jakie kroki poczynimy, jeśli przepisy wejdą w kształcie zbliżonym do proponowanych.

Podstawowe zmiany dotyczące podatków i innych danin

Według projektu ustawy oraz jego uzasadnienia najważniejsze przewidywane zmiany w podatkach/składkach to:

(dotyczące przede wszystkim pracowników)

  • Podwyższenie kwoty wolnej od podatku do 30 tys. zł – obecnie jest ona na śmiesznie niskim poziomie, mimo dwukrotnych podwyżek w ostatnich latach, dodatkowo maleje ona wraz ze wzrostem dochodu i przy dochodzie ponad 127 tys. zł spada do zera (na szczęście zrezygnowano z tego mechanizmu malejącej kwoty zmniejszającej podatek);
  • Podwyższenie drugiego progu podatkowego z 85 tys. zł do 120 tys. zł (powyżej tej kwoty stawka podatku wzrasta do 32%). Ten punkt oraz poprzedni tj. podwyższenie kwoty wolnej oraz drugiego progu podatkowego można, tak naprawdę, nazwać waloryzacją, ponieważ obydwa parametry były od wielu lat nie zmieniane (albo zmieniane nieznacznie). Fakt, że nie były one realnie podwyższane, oznaczały, ze względu na inflację, podwyżkę podatków.
  • Likwidacja prawa do odliczenia składki zdrowotnej od podatku (dotyczy wszystkich tj. pracowników oraz przedsiębiorców) – to jest de facto znaczącą podwyżka obciążeń publicznych (argument, że składka to nie podatek pomińmy);
  • Ulga podatkowa dla pracowników zarabiających od 68,4 tys. zł do 133,7 tys. zł, mająca złagodzić skutki braku możliwości odliczenia składki zdrowotnej osobom zatrudnionym na umowę o pracę (nie obejmuje przedsiębiorców). To jest doskonały przykład, że opisane zmiany nie spełniają postulatu prostych i zrozumiałych przepisów: wprowadzenie kolejnej ulgi, żeby zniwelować wpływ jednocześnie wprowadzanej podwyżki obciążeń. Fragment dotyczący tej ulgi jest umieszczany w mediach społecznościowych jako parodia prostych przepisów;
  • Możliwość rozliczenia się razem ze współmałżonkiem już w roku zawarcia małżeństwa (od dnia zawarcia związku małżeńskiego), a nie w roku kolejnym;
  • Ulga w PIT na powrót z emigracji (kwota do opodatkowania dla powracających niższa o 50 tys. zł);

(dotyczące przede wszystkim przedsiębiorców)

  • Składka zdrowotna 4,9% dla przedsiębiorców rozliczających się na zasadach podatku liniowego oraz 9% dla przedsiębiorców rozliczających się wg skali, naliczana od dochodu (obecnie jest ona w zryczałtowanej wysokości) – to również jest de facto znacząca podwyżka obciążeń publicznych praktycznie wszystkich przedsiębiorców. Rozliczenie składki będzie następować po zakończeniu roku. Jeśli suma wpłaconych składek (wpłaty będziemy robić od bieżącego dochodu) za poszczególne miesiące roku będzie wyższa od składki rocznej wyliczonej od rocznej podstawy, to będzie przysługiwał zwrot różnicy. Należy wtedy zawnioskować o zwrot nadpłaconej składki, ale mamy na to tylko miesiąc od terminu na złożenie zeznania podatkowego (ZUS z kolei ma 3 miesiące na zwrot). Wniosek złożony po terminie pozostawia się bez rozpoznania (czyli przegapisz termin – tracisz nadpłaconą składkę!);
  • Zryczałtowana składka zdrowotna dla przedsiębiorców rozliczających się ryczałtem: ok. 300 zł (podstawa to 60% przeciętnego wynagrodzenia) dla przychodu do 60 tys. zł, ok. 500 zł (podstawa to 100% przeciętnego wynagrodzenia) dla przychodu do 300 tys. zł, ok. 900 zł (podstawa to 180% przeciętnego wynagrodzenia) dla przychodu powyżej 300 tys. zł;
  • Minimalna składka zdrowotna – jeśli podstawa wymiaru składki zdrowotnej spadnie poniżej wynagrodzenia minimalnego, to płacimy składkę od wynagrodzenia minimalnego (czyli mamy minimalną składkę do zapłacenia, nawet jeśli mamy stratę w firmie);
  • Wygaszanie karty podatkowej, czyli brak możliwości wnioskowania o opodatkowanie na zasadach karty podatkowej od 1.01.2022. Podatnicy, którzy otrzymali decyzję wcześniej, będą mogli kontynuować (nie wiadomo, jak długo);
  • Składka zdrowotna dla „kartowiczów” wyniesie około 270 zł (9% wynagrodzenia minimalnego);
  • Termin na opłacenie składek ZUS przesunięty do 20. dnia miesiąca (bo wcześniej ciężko określić dochód, mający być podstawą składek) – ujednolicenie z terminem zapłaty zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych;
  • Obniżenie stawki ryczałtu dla niektórych zawodów np. lekarzy, pielęgniarek, fizjoterapeutów, zawodów technicznych (z 17% na 14%) oraz dla informatyków, programistów i innych zawodów z branży ITC (z 15% na 12%);
  • Sprzedaż przedmiotów (w szczególności samochodów) wykupionych z leasingu (do majątku prywatnego) będzie przychodem w działalności gospodarczej, jednak dotyczyć będzie to majątku wykupionego po 31.12.2021;
  • W przypadku rozpoczęcia amortyzacji majątku używanego przez podatnika przed wprowadzeniem do ewidencji, za wartość początkową bierze się cenę ich nabycia, nie wyższą jednak od wartości rynkowej;

(dotyczące przede wszystkim spółek)

  • Składka zdrowotna od wynagrodzenia za pełnienie funkcji na mocy aktu powołania (czyli wynagrodzenie prokurentów i członków zarządu określone uchwałą udziałowców będzie podlegać pod składki zdrowotne w wysokości 9% od dochodu);
  • Wydatki na rzecz podmiotów powiązanych ze spółką lub wspólnikiem (akcjonariuszem) będące „ukrytą dywidendą” nie będą kosztem uzyskania przychodu. Ukryta dywidenda to koszty: 1. uzależnione w jakikolwiek sposób od zysku lub 2. w nierynkowych cenach lub 3. stanowiące wynagrodzenie za prawo do korzystania z aktywów należących do wspólników lub podmiotów powiązanych ze wspólnikiem przed utworzeniem spółki (czyli jest to uderzenie w wynajem nieruchomości, znaku towarowego lub innego majątku własnej spółce!). Nie dotknie to nas, gdy ukryta dywidenda będzie niższa od zysku brutto spółki (dotyczy tylko punktu 2 i 3 powyżej);
  • Zmiany w „estońskim” CIT  – wygląda na to, że pozytywne: ograniczenie warunków skorzystania z tego mechanizmu (trzech pracowników niebędących wspólnikami, jedynie osoby fizyczne jako wspólnicy, głównie przychody operacyjne w spółce), w przypadku małych spółek efektywny podatek w razie podwójnego opodatkowania przy wypłacie zysku ma wynieść 20% a w przypadku dużych spółek 25%, dopuszczenie dla spółdzielni, spółek komandytowych i komandytowo-akcyjnych;
  • Podatek minimalny („obrotowy”) dla spółek (wbrew pozorom, nie dotyczy tylko dużych spółek!). W skrócie: gdy spółka ma stratę lub dochód operacyjny <1% przychodu, zapłaci 0,4% przychodu operacyjnego, przy czym nie dotyczy to nowych spółek (<3 lat), gdy spółka ma spadek przychodów 30% i spółek wyłącznie osób fizycznych;

(„walka z gotówką”)

  • Zmiana limitu płatności gotówkowych z 15 tys. zł na 8 tys. zł (ale limit faktury dla obowiązkowego MPP nie został obniżony);
  • Przymus dla konsumenta płatności za pośrednictwem rachunku, gdy transakcja z przedsiębiorcą przekracza 20 tys. zł;
  • Obowiązek zapewnienia płatności kartą (terminala płatniczego) w każdym miejscu, w którym działalność jest faktycznie wykonywana (nie dotyczy przedsiębiorców, którzy nie mają obowiązku stosować kasy fiskalnej);
  • Obowiązek integracji kasy fiskalnej działającej online z terminalem płatniczym (od 1 lipca 2022 r.);
  • Odliczenie na nabycie terminala płatniczego;
  • Nielegalne zatrudnienie (wypłata na czarno) staje się ryzykiem wyłącznie pracodawcy – wartość pracy osoby zatrudnionej nielegalnie będzie przychodem w działalności, w wysokości minimalnego wynagrodzenia (za każdy miesiąc), powstający na dzień stwierdzenia nielegalnego zatrudnienia. Z kolei przychody tego pracownika z tytułu nielegalnego zatrudnienia będą zwolnione z podatku. Pracodawca w pełni sfinansuje też składki ZUS od wynagrodzenia z tytułu nielegalnego zatrudnienia i składki te nie będą kosztem.

(państwo „policyjne”)

  • Podatnicy prowadzący księgi lub księgi rachunkowe (zarówno CIT i PIT) i ewidencję ŚTiWNiP będą mieli od 2023 roku obowiązek prowadzenia ich elektronicznie i przesyłania ich w tej formie do fiskusa. Można to nazwać JPK dla KPiR i pełnej księgowości;
  • W ryczałcie również od 2023 roku będzie obowiązek prowadzenia elektronicznej ewidencji przychodów i wykazu ŚTiWNiP oraz przesyłania ich elektronicznie do fiskusa (taki JPK dla ryczałtu, nie dotyczy jednak najmu prywatnego);
  • Wprowadzenie konstrukcji nabycia sprawdzającego (czyli fiskus będzie łapał podatników, kupując u nich coś na próbę?);

(inne)

  • Ulga na robotyzację;
  • Ulga na wprowadzenie nowego produktu.

Niestety, proponowane zmiany oceniam jako bardzo niekorzystne dla większości podatników, w szczególności dla mniejszych i średnich przedsiębiorców (bardzo niewiele grup podatników na nich ewentualnie zyska). Widać nacisk na uszczelnienie systemu podatkowego, większą kontrolę nad podatnikami oraz chęć zlikwidowania obrotu gotówką. Proponowane zmiany spowodują wzrost obciążeń podatkowych praktycznie wszystkich, wzrost komplikacji oraz biurokracji, a także wzrost kosztów obsługi księgowo-podatkowej.

Mogą powrócić do łask spółki komandytowe oraz SKA. Wg mojej interpretacji zmian ich wspólnicy nie będą podlegać pod składkę zdrowotną zależną od dochodu.

Tworząc powyższą listę skupiłem się na indywidualnych podatnikach oraz mniejszych i średnich przedsiębiorcach. Powyższa lista nie jest oczywiście kompletna, ponieważ projekt ustawy obejmuje jeszcze wiele innych zmian, w szczególności dotyczących spółek, a także takie kwestie jak ulga konsolidacyjna, preferencje dla holdingów, zmiany w WHT, grupy VATowskie, porozumienie inwestycyjne, zmiany w uldze B+R, IP Box, zmiany w CFC, wsparcie dla sportu, kultury, nauki i zabytków, ryczałt dla osób przenoszących rezydencję podatkowa do Polski i inne.

Więcej na temat zmian podatkowych zawartych w Polskim Ładzie przeczytasz na zaprzyjaźnionym blogu mojego wspólnika: Mistrz Podatków.

Rewolucja w nieruchomościach (szczególności w wynajmie)!

Inwestorów i przedsiębiorców działających w branży nieruchomości dotkną wszystkie zmiany wpływające także na pozostałych przedsiębiorców. Jest jednak kilka zmian bardzo rewolucyjnych, które, jeśli wejdą w życie, bardzo mocno wpłyną na rynek nieruchomości:

  • Najem prywatny rozliczany wyłącznie ryczałtem – dochody w ramach najmu prywatnego (czyli źródła przychodów określonego w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT) mogą być opodatkowane wyłącznie ryczałtem, a więc nie będzie możliwości rozliczenia według skali;
  • Brak amortyzacji „mieszkaniówki” – amortyzacji nie będą podlegać nieruchomości mieszkalne służące prowadzonej działalności gospodarczej, wydzierżawiane albo wynajmowane na podstawie umowy, nie będą one też podlegać wpisowi do ewidencji, przy czym zmiana ta dotyczy wszystkich podatników (zarówno rozliczających PIT jak i CIT);
  • Wydatek na spłatę kredytu i odsetek od kredytu na sprzedawaną nieruchomość będzie uznawany za wydatek pozwalający na skorzystanie z ulgi mieszkaniowej (to akurat jest pozytywna zmiana).

A tych, którzy mają nadzieję, że obowiązuje zasada praw nabytych i chcieliby kontynuować rozpoczętą już amortyzację na dotychczasowych zasadach, informuję, że nie znalazłem w ustawie przepisów przejściowych, które potwierdzałyby tę tezę. Niemniej, być może w jakiś inny sposób zasada praw słusznie nabytych będzie realizowana (niektórzy doradcy podatkowi twierdzą, że będzie możliwa kontynuacja amortyzacji).

Uwaga, chcesz dowiedzieć się więcej o Polskim Ładzie w nieruchomościach, a także generalnie o podatkach w tej branży? Zapraszamy na szkolenie Opodatkowanie Nieruchomości 2021.

Inne kwestie dotyczące rynku nieruchomości i mieszkalnictwa (subiektywny wybór)

Poniżej przedstawiam inne kwestie dotyczące nieruchomości i mieszkalnictwa.

Poniższa lista pochodzi z dokumentu programowego, a nie z projektów ustaw, więc:

  1. Docelowe rozwiązanie mogą się jeszcze zmienić (a wręcz na pewno się zmienią)
  2. Część z nich najprawdopodobniej nie zostanie w ogóle zrealizowana albo stopień/zakres ich realizacji będzie tak mały, że rynek nie odczuje wpływu. Tak było (niestety) z wieloma poprzednimi programami dotyczącymi mieszkalnictwa.

Co proponuje Polski Ład w obszarze mieszkalnictwa:

  • „Mieszkanie bez wkładu własnego” czyli gwarancja państwowa wkładu własnego do 100 tys. zł dla osób w wieku 20-40 lat biorących kredyt na wybudowanie domu, zakup z rynku pierwotnego lub wtórnego (uwaga, to nie jest dofinansowanie, ale gwarancja);
  • Dofinansowanie w ramach tego samego programu dla rodzin wielodzietnych  – 20 tys. zł w przypadku drugiego dziecka, 60 tys. zł dla trzeciego i 20 tys. zł – każdego kolejnego (maksymalnie do 160 tys. zł). Zostanie wprowadzony poziom ceny maksymalnej za 1m2 nieruchomości zakwalifikowanej do programu;
  • Możliwość realizacji budynków jednorodzinnych o powierzchni zabudowy do 70 m2 bez pozwolenia, kierownika i książki budowy, na podstawie zgłoszenia;
  • „Lokal za grunt” – w tym modelu współpracy z samorządami inwestor może pozyskać od samorządu grunt pod inwestycję w zamian za prawa do części wybudowanych lokali;
  • Społeczne inicjatywy mieszkaniowe (SIM) – spółki do budowy mieszkań na wynajem z udziałem gmin i Krajowego Zasobu Nieruchomości;
  • Społeczne agencje najmu – instytucje, które będą dzierżawić lokale z rynku po niższych cenach, a następnie wynajmować je wskazanym przez gminę lokatorom;
  • Zmiany w spółdzielniach mieszkaniowych – kadencyjność prezesów i zarządów, wybór przez wszystkich członków spółdzielni, rozszerzenie prawa członków do informacji o jej działalności;

„Mieszkanie bez wkładu własnego” to kolejny program mieszkaniowy po „Rodzinie na Swoim” i „Mieszkanie dla Młodych”, nastawiony na poprawę sytuacji mieszkaniowej mniej zamożnych, najczęściej młodych, osób. Patrząc na efekty dwóch poprzednich programów nie spodziewam się jakiegoś znaczącego wpływu „Mieszkania bez wkładu własnego” na rynek nieruchomości np. stymulacji wzrostu cen.

Budowa domów do 70m2 na tzw. zgłoszenie może natomiast negatywnie wpłynąć na developerów, którzy zajmują się budową domków jednorodzinnych. Sporo jednak zależy od szczegółów.

Istotne są też terminy

Ustawa wprowadzająca zmiany podatkowe trafiła 8 września 2021 do Sejmu (konsultacje skończyły się pod koniec sierpnia 2021). Niekorzystne dla podatników zmiany w PIT muszą być ogłoszone w Dzienniku Ustaw do końca listopada, żeby mogły zgodnie z prawem wejść w życie od 1 stycznia. Rząd komunikuje, że jest zdeterminowany, żeby wprowadzić te zmiany od początku 2022 roku. Spodziewam się więc, że w listopadzie znowu będę z wypiekami na twarzy śledzić strony Sejmu/Senatu i Prezydenta.

Spodziewam się jeszcze dodatkowego chaosu i niepewności, bo zmiana przepisów zawsze generuje konieczność określenia, co się dzieje na przełomie okresów (w okresie przejściowym). Nie znalazłem w projekcie i nie spodziewam się precyzyjnych przepisów przejściowych, biorąc pod uwagę doświadczenia z poprzednich zmian na przestrzeni ostatnich kilku lat. Najprawdopodobniej wiele elementów będzie wyjaśniane już po ich wprowadzeniu poprzez objaśnienia, interpretacje, a w dalszej perspektywie także wyroki sądów.

Dyskusja

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *